गर्मी मौसम सुरु भइसकेको छ। यो समयमा बालबालिकाको स्वास्थ्यमा विशेष ध्यान दिनु अत्यन्त जरुरी हुन्छ। गर्मीले बालबालिकालाई विभिन्न स्वास्थ्य समस्याहरू निम्त्याउन सक्छ, किनकि उनीहरूको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता ठूला मानिसको तुलनामा कम हुन्छ। यस सन्देशमा म तपाईंहरूलाई गर्मी मौसममा बालबालिकालाई स्वस्थ र सुरक्षित राख्ने केही महत्त्वपूर्ण उपायहरूका बारेमा जानकारी गराउन चाहन्छु।

गर्मीमा बालबालिकाको शरीरबाट पसिना धेरै निस्कने भएकाले पानीको कमी (Dehydration) हुने सम्भावना बढी हुन्छ। यसबाट बच्न उनीहरूलाई प्रशस्त मात्रामा सफा पानी, फलफूलको रस, नरिवल पानी, कागती पानी, सर्वत, दालको रस, सुप जस्ता झोलिलो पदार्थहरू खुवाउनुहोस्। उनीहरूले पर्याप्त पानी पिएका छन् कि छैनन् भनी सुनिश्चित गर्न दिनमा कम्तीमा ५-७ पटक पिसाब फेरेको वा पिसाबको रङ्ग गाढा पहेँलो नभएको कुरामा ध्यान दिनुहोस्। यदि पिसाब कम वा गाढा पहेँलो छ भने, पानीको मात्रा बढाउनु आवश्यक छ।

गर्मीमा ब्याक्टेरिया र भाइरसको संक्रमण छिटो फैलिन्छ। त्यसैले बालबालिकाको व्यक्तिगत सरसफाइमा विशेष ध्यान दिनुहोस्। उनीहरूको हात साबुन पानीले राम्ररी धुन सिकाउनुहोस्, विशेषगरी खाना खानुअघि र शौचालय प्रयोग गरेपछि। घर र वरपरको वातावरण सफा राख्नुहोस्। फोहोर पानी जम्न नदिनुहोस्, किनकि यसले लामखुट्टेको वृद्धि गराउँछ र डेंगु, मलेरिया जस्ता रोगहरू फैलाउन सक्छ।

गर्मीमा खाना छिटो बिग्रिने भएकाले बालबालिकालाई सधैं ताजा र घरमै पकाएको खाना खुवाउनुहोस्। बाहिरको, बासी र खुल्ला राखिएको खाना नखुवाउनुहोस्। फलफूल र हरियो सागसब्जी प्रशस्त मात्रामा खुवाउनुहोस्। खानामा चिल्लो र मसलादार पदार्थ कम गर्नुहोस्। फ्रिजमा राखिएको  चिसो खानेकुरा र पेय पदार्थहरू सकेसम्म नदिनुहोस्, यसले घाँटी दुख्ने, रुघाखोकी लाग्ने र हाडे आउने सम्भावना बढाउँछ।

गर्मीको चर्को घाम बालबालिकाको लागि हानिकारक हुन सक्छ। बिहान १० बजेदेखि दिउँसो ४ बजेसम्मको चर्को घाममा बालबालिकालाई बाहिर ननिकाल्नुहोस्। यदि बाहिर जानै परेमा, उनीहरूलाई पातलो, खुकुलो र हल्का रङ्गको कपडा लगाइदिनुहोस्। टोपी वा छाताको प्रयोग गर्न लगाउनुहोस्। सनस्ट्रोकबाट बच्न पर्याप्त पानी खुवाउनुहोस्।

गर्मीमा बालबालिकाको छालामा घमौरा, डाबर, एलर्जी र फङ्गल इन्फेक्सन जस्ता समस्याहरू देखिन सक्छन्। उनीहरूलाई सफा र सुक्खा राख्नुहोस्। पसिना आएमा तुरुन्तै पुछिदिनुहोस्। घमौरा आएमा चिसो पानीले नुहाइदिनुहोस् र हल्का पाउडर प्रयोग गर्न सकिन्छ। यदि छालामा कुनै गम्भीर समस्या देखिएमा तुरुन्तै चिकित्सकको सल्लाह लिनुहोस्।

गर्मीमा झाडापखाला, हैजा, टाइफाइड, जन्डिस, भाइरल ज्वरो जस्ता पानीजन्य र सरुवा रोगहरूको जोखिम बढी हुन्छ। बालबालिकालाई उमालेको वा शुद्ध पानी मात्र खुवाउनुहोस्। खाना बनाउँदा र खुवाउँदा सरसफाइमा ध्यान दिनुहोस्। यदि बालबालिकालाई झाडापखाला वा बान्ता भएमा जीवनजल खुवाउनुहोस् र तुरुन्तै चिकित्सककहाँ लैजानुहोस्।

गर्मीमा बालबालिकालाई पर्याप्त आराम र निद्राको आवश्यकता पर्छ। उनीहरूलाई खेल्न दिनुहोस् तर धेरै थकाउने खेलहरूबाट बचाउनुहोस्। दिउँसोको समयमा आराम गर्न वा सुत्न प्रोत्साहन गर्नुहोस्।

अन्तमा, गर्मी मौसममा बालबालिकाको स्वास्थ्यको लागि अभिभावकको सतर्कता र हेरचाह नै सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण हुन्छ। माथि उल्लेखित सुझावहरू पालना गरेर तपाईं आफ्ना बालबालिकालाई गर्मीका विभिन्न समस्याहरूबाट जोगाउन सक्नुहुन्छ। यदि कुनै पनि स्वास्थ्य समस्या देखिएमा ढिला नगरी बालरोग विशेषज्ञसँग परामर्श लिनुहोस्।