महिला हिंसा अन्त्य र सभ्य समाज निर्माण

Devghat Online

शेयर गरौ

बिमला भट्टराई

भरतपुर–१२, चितवन

 

                महिला हिंसाको वर्तमान अवस्था: 

महिला तथा बालबालिकामाथि हुने हिंसा आज हाम्रो समाजको गम्भीर चुनौती बनेको छ। महिलाहरूले घर, परिवार, विद्यालय, छात्रावास, कार्यस्थल तथा सार्वजनिक स्थान कतै पनि पूर्ण रूपमा सुरक्षित महसुस गर्न नसक्ने अवस्था सिर्जना हुँदै गएको छ। बलात्कार, यौन दुर्व्यवहार, घरेलु हिंसा, अपहरण, हत्या तथा अन्य अमानवीय घटनाहरूले समाजलाई दिनप्रतिदिन त्रसित बनाइरहेका छन् ।

प्रहरीको तथ्याङ्कअनुसार नेपालमा प्रत्येक वर्ष बलात्कार तथा बलात्कार प्रयासका हजारौँ मुद्दा दर्ता हुने गरेका छन्। CWIN लगायतका संस्थाका प्रतिवेदनले पनि बालिका तथा महिलामाथि हुने यौनजन्य हिंसाको अवस्था चिन्ताजनक रहेको देखाउँछन्। उपलब्ध तथ्याङ्कको वर्ष र स्रोतअनुसार सङ्ख्यामा फरक पर्न सक्ने भएकाले यस्ता तथ्याङ्कलाई आधिकारिक स्रोतसहित प्रस्तुत गर्नु आवश्यक छ।

विगतमा लिङ्ग पहिचान गरी भ्रूणहत्या गर्ने प्रचलन थियो। तर अहिले महिला तथा बालिकामाथि हुने बलात्कार, हत्या र हिंसाका घटनाहरूले समाजमा अर्को भयावह अवस्था सिर्जना गरेका छन्। साना बालिकादेखि किशोरी तथा वयस्क महिलासम्म यस्ता अपराधको सिकार भइरहेका छन्। निर्मला पन्तको बलात्कारपछि हत्या भएको घटना, गरिमा चौधरी र इनिसा वि.क.सँग सम्बन्धित घटनाहरू तथा नमिता–सुनिता हत्याकाण्डले हाम्रो समाजमा महिला तथा बालिकाको सुरक्षा र न्यायसम्बन्धी गम्भीर प्रश्न खडा गरेका छन्। यी घटनाहरूको प्रकृति फरक भए पनि सबैले महिला सुरक्षाको आवश्यकता र न्यायको महत्त्वलाई उजागर गरेका छन्।

यस्तै, ममता काफ्लेको हत्या प्रकरणले पनि महिला सुरक्षाप्रति समाज र राज्यको जिम्मेवारी झनै स्पष्ट बनाएको छ।

बालिकाहरू विद्यालय, छात्रावास, कार्यालय तथा आफ्नै घरभित्रसमेत सुरक्षित छैनन्। कतिपय घटनामा शिक्षक, अभिभावक, आफन्त तथा चिनजानकै व्यक्तिबाट समेत बालबालिका जोखिममा पर्ने गरेका छन्। आफ्नै छोरीमाथि पटकपटक बलात्कार गर्ने जस्ता अमानवीय घटनाले बाबुको नाममा कलङ्क लगाउने अपराधीहरूको क्रूर मानसिकता उजागर गरेको छ। दिनदहाडै अपहरण, बलात्कार, अङ्गभङ्ग तथा हत्याजस्ता जघन्य अपराधले समाजमा भय र असुरक्षा बढाइरहेका छन्।

यस्ता घटनाका कारण महिलाहरू आफ्नै परिवार, छरछिमेक तथा इष्टमित्रबाट समेत असुरक्षित महसुस गर्न बाध्य भएका छन्। अहिलेको परिप्रेक्ष्यमा अरूको उक्साहटमा नाबालक नै पीडक बनेका घटनाहरूले पनि बालबालिकाको संरक्षण, उचित शिक्षा र मनोवैज्ञानिक परामर्शको आवश्यकता अझ स्पष्ट पारेका छन् ।

सडक बालबालिका, अभिभावकविहीन तथा उचित शिक्षा र संरक्षणबाट वञ्चित बालबालिकालाई समयमै उचित वातावरण दिन नसक्दा उनीहरू गलत गतिविधितर्फ आकर्षित हुन सक्ने जोखिम रहन्छ। त्यसैले बाल अपराध न्यूनीकरणका लागि शिक्षा, संरक्षण, परामर्श र पुनर्स्थापनामा विशेष ध्यान दिनुपर्छ।

यस्ता जघन्य अपराध नियन्त्रण गर्न दोषीलाई कडा कानुनी कारबाही गर्ने, विद्यमान कानुनको प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्ने र पीडितलाई तत्काल न्याय दिलाउने व्यवस्था हुनुपर्छ। आवश्यकताअनुसार कानुनी सुधार गर्दै पीडितको सुरक्षा, सम्मान र गोपनीयता सुनिश्चित गर्नु राज्यको प्रमुख दायित्व हो।

महिला तथा बालबालिकाको सुरक्षाका लागि भरपर्दो निकाय र प्रभावकारी न्याय प्रणाली आवश्यक छ। तर कतिपय अवस्थामा पीडितले न्याय पाउनुको सट्टा अपहेलना, सामाजिक बहिष्कार र दोषारोपण सहनुपर्ने अवस्था देखिन्छ। यस्तो प्रवृत्तिको अन्त्य हुनुपर्छ। पीडितलाई दोष दिने होइन, उनीहरूलाई न्याय, सुरक्षा र सम्मान प्रदान गर्नुपर्छ।

यदि यस्तै परिस्थिति रहिरह्यो भने आउने पुस्ताले सुरक्षित भविष्य पाउन कठिन हुनेछ। महिला तथा बालिकामाथि हुने हिंसाका कारण महिलाहरूमा असुरक्षा, निराशा र मानसिक पीडा बढ्न सक्छ। त्यसैले हिंसाका कारण उत्पन्न हुने आत्महत्याजस्ता भयावह अवस्थालाई रोक्न पनि समाज र राज्य संवेदनशील हुन आवश्यक छ।

निष्कर्ष
समग्रमा हेर्दा, महिला तथा बालबालिकामाथि हुने हिंसा केवल व्यक्तिगत वा पारिवारिक समस्या होइन, यो समग्र समाज, राज्य र राष्ट्रकै गम्भीर चुनौती हो। कानुनी व्यवस्था भए पनि त्यसको प्रभावकारी कार्यान्वयन, निगरानी र जवाफदेहितामा अझै सुधार आवश्यक देखिन्छ।

महिला तथा बालिकाको सुरक्षाका लागि कडा कानुन निर्माण गरी निष्पक्ष रूपमा कार्यान्वयन गर्नुपर्छ। साथै, पीडितलाई तत्काल न्याय, सुरक्षा, उपचार तथा पुनर्स्थापनाको व्यवस्था सुनिश्चित गर्नुपर्छ। महिला हिंसाको अन्त्य गर्नु महिलाहरूको मात्र दायित्व नभई महिला र पुरुष दुवैको साझा जिम्मेवारी हो।

यसका लागि परिवार, विद्यालय, समुदाय, नागरिक समाज र राज्यका सबै निकाय एकजुट भई हिंसाविरुद्ध आवाज उठाउनुपर्छ। घरपरिवार, छोराछोरी, दाजुभाइ, दिदीबहिनी तथा समाजका सबै सदस्यबीच आपसी विश्वास, सामाजिक सद्भाव र सम्मानको वातावरण निर्माण गर्न आवश्यक छ।

सभ्य समाजको पहिचान भौतिक विकासले मात्र होइन, त्यस समाजका महिला तथा बालबालिकाले कति सुरक्षित, सम्मानित र स्वतन्त्र जीवन बिताउन पाएका छन् भन्ने कुराले निर्धारण गर्छ। त्यसैले भय, विभेद र हिंसारहित समाज निर्माण गर्नु हामी सबैको साझा दायित्व हो। सबैको सामूहिक प्रयास, सचेतना र जिम्मेवारीबाट मात्र न्यायपूर्ण, समतामूलक र सभ्य समाज निर्माण गर्न सकिन्छ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

सम्बन्धित समाचारहरू

व्यासको बेनीकोटमा ‘उद्यमशीलतायुक्त सांस्कृतिक गाउँ’ परियोजना सुरु, डेढ करोड बजेट विनियोजन

तनहुँ । मंसिर २ गण्डकी प्रदेश सरकार र व्यास नगरपालिकाको संयुक्त साझेदारीमा व्यास नगरपालिका–१३ स्थित